DELİ NUMARASI YAPAN BİLİM ADAMI

Bugünden bahsetmiyorum elbette. Sözünü ettiğim kişi Ebu Ali El Hasan İbn-i el Heysem. MS. 965’te Basra’da doğduğu tahmin ediliyor. Optik biliminin babası. Güzel de bir sözü var “Gerçeği gerçek olduğu için ararız. Ama gerçekler belirsizliklerin içinde gizlidir”. Cesur bir kişiliğe sahip, nereden mi anlıyoruz, anlatayım. Halife El-Hekim bi-Amr Allah’a bir mektup yazarak, Nil’de her yıl meydana gelen taşkınlara engel olacak bir projesi olduğunu bildiriyor. Halife de kabul ediyor. Yıl 1011. Güneye giderek baraj inşa etme fikrini gerçekleştirmek istemektedir ve gider de. Ama Nil nehrini önceden hiç görmemiştir. En dar yeri 1,6 km. Nil üzerine baraj yapılamayacağını görür. Tabii ki o günkü teknolojiyle. Ancak Halife’ye bunu söylerse idam edileceğinin farkındadır ve kaçması da mümkün değildir. Aklına bir fikir gelir ve deli numarası yapmaya karar verir. Halife ölene dek evinden çıkmaz ve deli numarası yapmayı sürdürür ta ki Halife yaşamını yitirene dek. 1021’de halife ölünce dışarı çıkar ve optik konusunda araştırmalar yapar.

İbn_i Heysem’e kadar görme olayının gözden çıkan ışınlar sayesinde olduğunu inanılıyor. Aristo, Öklid ve de Ptoleme inanalar arasında. İbn-i Heysem görmek için güneşten gelen ışığın yeterli olduğunu, gözümüzü açınca görmenin gerçekleştiğini yazdı, ispatladı. Ayrıca ışığın doğrusal bir yol izlediğini deneysel olarak da gösterdi. Meşhur Karanlık Oda deneyi ise günümüzdeki fotoğraf makinelerinin ana fikrini oluşturur.

Bir dana gözü üzerinde yaptığı inceleme çalışmasıyla, insan gözünün çalışma prensibini, gözün yapısını çizdi. Bu çok doğru bir çizimdi. Mercek üzerinde yaptığı çalışmalar ile de ışığın merceğe geliş açısı ile kırılma açısının birbirinden farklı olduğunu gösterdi. Bu durum 600 yıl sonra Snell tarafından formüle edildi.

“Bir cisim üzerine kuvvet etkimiyorsa cisim ya durur ya da sabit hızla hareket eder “ diyordu. Bunu da 650 yıl sonra Newton formüle etti. Ve Birinci Newton Yasası olarak biliyoruz.

Ptoleme’den sonra güneş sistemi üzerine ilk radikal görüşleri ortaya koyan kişidir. “Yedi Gezegenin Hareket Modelleri” adlı kitabında dünyanın kendi ekseni etrafında döndüğünü yazmıştır.

74 yaşında Kahire’de ölür. 200 civarı makale yayımlar anacak günümüzde 100 tanesi bilinir. Bunların 50’si matematik, 23’ü astronomi, 14’ü optik ve gerisi tıp üzerinedir.

Yaşadığı dönemin ötesinde bir bilim insanı. Bilimsel çalışma metotları üzerine de görüşleri vardır.

Deli numarasına gelince. Aklınızın bir köşesinde bulunsun.